DVD GENEL YAPISI

Bir DVD sadece ses ve görüntü değil aynı zamanda kullanım konusunda da kullanıcısına daha fazla imkanlar sunabilir.

Halen evlerimizin çoğunda diyemesek de, çok büyük bir kesiminde sehpa raflarına yerleşen DVD oynatıcıların nasıl çalıştığını hiç merak ettiniz mi? İşte bu ay konu üzerine biraz eğilelim dedik ve bildiklerimizden size bir dosya hazırladık. Aklınıza gelebilecek soruları kaydedip sonra da cevapladık. Ama ayrıntılarına kadar DVD oynatıcıyı tanımadan önce, DVD disklerin nasıl bir şey olduklarını tanımak daha faydalı olacak.
 

 

DVD Sadece Film İçin midir?

Hayır. Örneğin DVD-ROM’lar sürücüsü olan bilgisayarlarımızda CD gibi kullanabildiğimiz bilgi saklama üniteleridir. Diğer yanda DVD ortamından yararlanan diğer bir format da DVD-Audio’dur. Çok yüksek ses kalitesinin hedeflendiği DVD-Audio da yine DVD disk üzerine kendine özel biçimde (formatta) yazılmış olan ses bilgilerini içerir. Diğer yanda PlayStation 2 oyunları da DVD diskler üzerine kaydedilmektedir. Bu yüzden DVD-ROM sürücüler tarafından okunabilir, ancak çalıştırılamazlar.

Dolayısıyla DVD’lerin geniş bilgi depolanabilen fiziki yapısı üzerine çeşitli türden bilgiler yazdırılarak ilgili cihazlarda okutulabilir. Bu fiziki yapı bir CD’ninkinden farksız olmasına rağmen içerdiği çukur ve tepeciklerin çok daha küçük olması sayesinde birkaç kat daha fazla bilgi depolanabilmesini mümkün kılar.


DVD Disk Formatları ve Kapasiteleri

Format Kapasite Yaklaşık Video Kapasitesi
Tek yüzlü / Tek Katman 4,38 GB 2 saat
Tek yüzlü / Çift Katman 7,95 GB 4 saat
Çift Yüzlü / Tek Katman 8,75 GB 4,5 saat
Çift Yüzlü / Çift Katman 15,9 GB 8 saatten fazla

DVD Diskler Nasıl Okunur?

DVD çukurları daha küçük olduğundan daha net odaklanma gerektirir. Lazer ışının yüzeyden yansımasıyla yapılan ‘okuma’ işlemi, diskin içeriğini DVD oynatıcıya aktarır. Ama DVD oynatıcılar CD’leri (hatta çoğu kopya CD’leri) de okuyabilir. Çünkü her iki disk için de kullanılabilen farklı lazer genişlikleri arasında geçiş yapabilirler. Günümüzdeki bazı DVD oynatıcı modelleri ise MP3 CD’lerini çalma ve JPEG formatında kaydedilen fotoğrafları ekrana taşıma imkanı sağlamaktadır. CD’ler için 780 nanometre (bir metrenin milyarda biri) genişliğinde lazer kullanan oynatıcı, DVD’leri okumak için 650 nanometre (nm) genişliğinde lazer kullanır. Bunun sebebi, DVD’nin çukurlarının daha dar olmasıdır. Örneğin bir CD’nin track (iz) genişliği 1600nm, DVD’nin ise 740nm’dir.

DVD ile CD Arasındaki Diğer Farklar Nelerdir?

Bir CD’den yaklaşık 7 kat daha fazla bilgi taşıyabilen DVD’ler, görüntü sıkıştırması da kullanarak 133 dakikalık, geniş ekran (16:9) veya standart (4:3) boyutlarda görüntü taşıyabilir. MPEG-2 olarak adlandırılan bu sıkıştırma, VCD’lerde kullanılan MPEG-1’e göre çok daha yüksek kalitededir. Kaldı ki bunların yanı sıra bir DVD’ye her kanalı ayrı ayrı kaydedilmiş (5.1 veya 7.1 gibi) ses bilgisi de eklemek mümkündür. Bunların da belli kodlama/sıkıştırma formatıyla daha az yer kaplamaları sağlanır (Dolby Digital 5.1, DTS veya THX Surround gibi).

Bir DVD sadece ses ve görüntü değil aynı zamanda kullanım konusunda da kullanıcısına daha fazla imkanlar sunabilir. İstenen dilde altyazı seçeneği, belli sahnelerden başlama, ek görüntüleri (filmden çıkartılmış sahneler veya kamera arkası, vb.) izleyebilme gibi özellikleri günümüzde çoğu DVD’de bulunmaktadır. Kaldı ki Türkçe altyazılar ülkemize gelen neredeyse bugün neredeyse tüm DVD’lerde artık mutlaka yer almakta, Türkçe dublajlar da disk içerisine konulabilmektedir.

Fiziksel farklar arasında bir de DVD’nin katmanlı yapısı vardır. Bir CD sadece tek bir yüzey barındırır ve bilgi sadece bu yüzeyden okunur. Oysa DVD’ler alt alta iki katman bulundurarak kapasitelerini ikiye katlamışlardır. DVD oynatıcı bir yerden sonra alttaki katmadaki bilgileri okumak üzere ışını bu kısma yöneltebilir.

DVD diskin yüzeyi de CD’ninki gibi tepe ve çukurlarla kaplıdır. Aradaki tek fark DVD’nin çukurlarının daha küçük olması. (Laboratuarda DVD hazırlanışı sırasında bilgisayar destekli görüntüleme sistemi)


Kısa Kısa…

▪ Dünyadaki ilk DVD oynatıcı 1997’nin Mart ayında piyasaya tanıtıldı. O yılın Mart ayından bu yana dünya çapında 10.000.000 adedin üzerinde DVD oynatıcı satıldı.

▪ DVD’lerin nazik bildiğimiz yapılarına rağmen bir DVD -dış etkenler hariç- milyonlarca kez izlenebilir (belki de milyarlarca; hiç denenmedi) ve her seferinde aynı kalitede ses ve görüntü verir.

▪ İleri/geri sarma beklemesi DVD’lerde olmadığı gibi, hızlı veya yavaş ileri/geri oynatımlar sırasında görüntü kalitesi değişmez.

▪ Eğer DVD görüntüsü sıkıştırma kullanılmadan kaydedilseydi, normal telefon hattı üzerinden bu görüntüyü indirmek bir yıldan uzun sürerdi (50GB’dan fazla)

▪ Bir DVD’nin izlerini (track) portakal soyar gibi açıp, 1600nm’lik bir iplik yapsaydık, tek bir diskten elde edilen süper-ince iplik, ay ve dünya arasındaki mesafenin birkaç bin katı uzunlukta olurdu (görünmeyecek kadar ince olurdu, o ayrı).




DVD okuyucunun lazer gözü disk üzerinde dışa doğru bir spiral çizerek bilgiyi okur. Bu nedenle diskinizdeki görüntülerin daha başında bir problem varsa, ortaya yakın kenarlara bakmanız önerilir.

DVD Oynatıcı Nedir? Nasıl Çalışır?

Aslında DVD oynatıcının çalışma prensibi CD oynatıcıdan çok farklı değildir. Genel olarak ışını veren bir lazer kaynağı ve yansımasını takip eden bir de göze sahip mercek-alıcı

ikilisinden oluşan ‘okuma kafası’ bulunur. Disk yüzeyindeki girinti/çıkıntılara göre 1 veya 0 bilgisini alan okuma kafası, bu dijital bilgiyi, D/A (Dijitalden Analoga) Çevirici’ye aktarır. Bu sayede artık sinyal analog olarak yoluna devam eder. DVD oynatıcı veya CD çalar satın alırken ses kalitesi genellikle buradaki D/A çeviriciye bağlı olduğundan 24-bit/96kHz gibi standartlara veya daha yüksek bir D/A çevrim kalitesi sunan 24-bit/192kHz özelliğine dikkat etmek, hassas kulaklar için faydalı olacaktır.

Analoga dönüştürülen sesin biraz da yükseltilmeye ihtiyacı bulunuyor. Ama bu yükseltme sesin hoparlörlere gönderilmesi için değil. ‘Line Seviyesi’ olarak bildiğimiz ve RCA uçlu Üç farklı DVD formatı ve katman yerleşimleri kablolarla taşınabilecek seviyeye kadar ufak bir yükseltme yine DVD oynatıcı içerisinde gerçekleştirilir.

Aynı D/A dönüşüm ve yükseltme işlemleri, video sinyalleri için de gerçekleştirilir. Böylece composite, S-Video veya component uçlardan aldığınız görüntü sinyalleri ekrana aktarılabilir hale getirmiş oluruz.

Peki ya Dijital Ses?

Optik veya koaksiyel bağlantıyla aldığımız dijital ses yukarıda belirttiğimiz D/A çeviriciye girmeden önce alınarak çıkışa veriliyor. Böylece hassas dijital sinyaller, kendilerine ayrılan özel çıkışlardan A/V receiver’ınıza iletilebiliyor.

Sonuçta burada giden dijital sinyal çok yüksek derecede bilgi içerdiğinden ve birden fazla kanalı aynı anda tek bir sinyalde taşıdığından önceden hazırlanmış kodlama teknikleri ile sıkıştırılarak aktarılıyor. Aslında adlarına aşina olduğumuz; Dolby Digital 5.1 ve DTS gibi formatlar da zaten bu kodlama teknikleri. Böylece hiçbir özelliğine dokunulmadan A/V receiver’a aktarılan dijital bilgi, orada decode (kodu açma) işleminden geçirilerek yükseltilip hoparlörlere taşınıyor.