RAM (ANA BELLEK)

RAM (Random Access Memory - Rastgele Erişimli Bellek)

          Ana bellek adı da verilen RAM, geçici olarak saklanması gereken tüm veri ya da program kodlarının yazıldığı çip grubudur. Bilgisayarın enerjisi kesildiğinde sakladığı verilerin tümü silinir RAM adını Random Access Memory kelimelerinin baş harflerinden alır. Türkçe karşılığı rastgele erişimli bellektir. Bu bellek üzerindeki veri adreslerinin herhangi birisine doğrudan ulaşılabilmesi rastgele ifadesi ile belirtilmeye çalışılmıştır.

          Bilgisayar işlemcisi ( CPU ) RAM belleği bir karatahta gibi kullanır. işlenecek olan programları buraya yükler. işlevi bitenleri ise siler, üzerine yenisini yazar. Örneğin harddisk’teki bir programı çalıştırdığımızda CPU bu program kodlarını ilk önce RAM’a yükler. Kodları buradan teker teker alarak çalıştırır. Başka bir programı çalıştırdığımızda bu defa eski kodlar silinir yerine yenileri yüklenir.

         BIOS-ROM içerisindeki POST programın da çalışabilmesi için bilgisayar ilk açıldında RAM belleğe yüklenir. Daha sonra CPU bu program kodlarını alarak işleme sokar.

          Yapı bakımından DIP ve SIMM olarak adlandırılan iki tip RAM vardır. DIP (Dual in-line Package) olarak adlandırılan RAM çiplerinin iki tarafında birden bağlantı pinleri bulunmaktadır. (Şekil-1).

         DIP tipi RAM çipleri anakarttaki özel soketler üzerine takılırlar Bu tip RAM'lar günümüzün anakartları üzerinde bulunmamaktadır. Bunun yerine 8 veya 9 DIP tipinde çipin kartlar üzerine yerleştirilmesiyle oluşanı, SIMM (Single in-line Memory Module) üretilmeye başladı. SIMM tipi bellekler 4MB, 8MB, 16MB, 32MB, 64MB, 128 MB, 256MB kapasitesinde piyasaya sunulmaktadır.

          Anakart üzerindeki bank adı verilen özel slotlar üzerine SIMM bellek kartları dik olarak yerleştirilirler. Pentium II Öncesi bilgisayarlardaki SIMM belleklerin anakarta bağlantısını sağlayan pin sayısı 30 veya 72 iken pentium II bilgisayarlarda 168 pindir.

Bellek Hızı :

         Belleğin miktarı dışında, hızı da önemlidir. bu hız işlemcinin belleğe ne kadar sürede ulaştığını gösterir ve nanosaniye (ns) ile ifade edilir. doğal olarak bu değer ne kadar küçükse sözü edilen RAM türü o kadar hızlı demektir.

RAM Chipleri :

         Bir bilgisayarın Ram'ı genellikle tek parça değildir. Anakart üzerinde bellek chiplerinin takılması için RAM Slotları bulunur. Bu slotların sayısı ve tipi hangi tip RAM ve kaç RAM Chip'i takılacağını belirler. ve RAM miktarı anakarta takılan Chiplerin toplam kapasitesi ile belirlenir.

         RAM lerin tipleri pin sayıları ile de belirlenebilir. Geleneksel DRAM lar 30, EDO RAM' ler 72, SDRAM ler ise 168 pin'e sahiptirler Anakart üzerindeki RAM slotları da bu ram tiplerine göre değişiklik gösterir.

         İşletim sistemleri, programları RAM üzerinde çalıştırabilmek için belli RAM adreslerini belli görevler atamıştır. RAM üzerindeki ilk 640 KiloByte'lık kısmı geleneksel (Conventional) bellek adını alır ve bu kısımda, çalıştırılan program kodları yer alır. 640 Kbyte ile 1 Mbyte arası Üst Bellek (HMA) adını alır ve bu kısıma ise sistem BIOS ve Ekran kartı BIOS bilgileri yerleşirilir. İlk 1 Mbyte' ın üzeri Uzatılmış Bellek (Extended Memory) adını alır. Bu kısım Geleneksel belleğin yeterli olmadığı durumlarda kullanılır genellikler programların Datalarının tutulduğu kısımdır. Bazı programlar veri depolamak amacı ile Uzatılmış bellek üzerinde kendilerine bir yer açarlar bu kısımlarada Genişletilmiş Bellek (Expanded Memory) adı verilir.

ROM (Read Only Memory):

         Anakart üzerinde sadece okunabilen, üzerine yazılamayan bir bellek çipidir. ROM adını Read Only Memory kelimelerinin baş harflerinden oluşan kısaltmadan alır. Bu kelimelerin Türkçesi sadece okunabilir bellek anlamındadır. Bilgisayarın enerjisi kesildiğinde bile içerisindekiler silinmez.

          Sistem kartı üzerindeki ROM içerisinde BIOS (Basic lnput/Output System) adlı bir program yazılıdır. Bu program sistem anakartını üretenler veya BIOS üreticilcri tarafından yazılmıştır.

         BIOS denilen program, donanımı doğrudan kullanan bir dizi program içerir. Bu programlara interrupt alt programları denilir. İşletim sistemi (DOS) donanımla doğrudan iletişim kuramadığından gerektiği zaman bu alt programları kullanır. Örneğin DOS komutlan ile disket sürücüsünü okumak istediğimizde, bu iş BIOS içerisindeki bir interrupt alt programı çağırılarak yapılır.

          ROM içerisine yazılmış bir program da, bilgisayar ilk açıldığında bilgisayara bağlı donanım birimlerini test ederek bunlan aktif hale getirir, Test edilen donanım biriminde hata varsa bu hatalar ekran aktif olmadan önce bip sesiyle, ekran aktif olduktan sonra ise ekrana verilen mesaj ile kullanıcıya bildirilir. İlk açılma anındaki bu test işlemine POST (Power On Self Test) denilir.